De Schniederli Ferdl

von Dr. Martin Fehrle

Ende Febr 2019 ischt er gschdorbe, de Schniederli Ferdl. Er ischt 88 Johr alt wore. Uf d´Welt kumme ischt er z Ase, i dem Dorf, wo au ech uffgwaße bi, bloß 19 Johr vor mir, also 1930. De Vaddr ischt  de Burgwirt gsii und e Landwirtschaft het er au gha. D’Aasemer Burg giits immer noch, au wenn us de alte Dorfwirtschaft hit e renommierts Restaurant wore ischt. Es het on Michelin Stearn und dodemit on vu dri Michelin Stearn z’Ase. Di andere zwo gheered em Ösch Noir im Öschberghof. Au säll Restaurant ischd uf Aasemer Gmarkig. So het es z’Ase bi uugfähr 1200 Iwohner drei Michelin Stearn. Wievil miesd es also z’Berlin gäa bi uugfär 4 Millione Iiwohner? 

I d Volksschuel isch de glei Ferdl nu e baar Johr gange, er het nämli en beese Fueß gha, au vu de Middelschuel het er nit älli Johr mache kinne uus em gliiche Grund. Nooch de Middelschuel het de Ferdl e landwirtschaftlichi Lehr gmacht uf de Hochburg bi Emmedinge. Säll het im abr nit glanget und so isch er denoo gi Bad Kreuznach gange zu ne re Uusbildig im Wiibau. Wo säll ferdig gsi ischt, het de Ferdl gsait: So etzt dät ech gern schdudiere. Dodefir het mr abr i de Fuffzgerjohr s Abidur bruucht. Wie kriegt mr abr etzed s Abidur mit e baar Johr Volks- und Middelschuel? Mr mues halt s wildi Abidur mache, säll hoaßd, mr mues fer sech lehre und deno ame Gimnasium mit de normale Schieler zemme d Abidurspriefung mache. So ischd de Ferdl mit ugfär 25 Johr zu mim Vaddr kumme und het gfroged, ob er im viliecht helfe kinnt bi de Vorbereitung uff die Abidurspriefung. Min Vaddr het mit em Ferdl deno Dietsch und Gschichte gmacht, und zwoa Kolleginne vu mim Vaddr hond au gholfe: D Frau Aleck het mit em Ferdl Mathe und Chemie gmacht und d Frau Lienhard, d Schweschtr vum Landrat Englisch. D Priefung het de Ferdl deno abr aloanig mache mieße und er het si bschdande. So ischd er i de Middi vu de Fuffzgerjohr gi Schtuegert Hohenheim gange und het Landwirtschaft schdudiert. Wo n er denn Diplomlandwirt gsi ischd, het er gsait: Etzted mach ech no de Dokder. De frischbache Dokder agr. isch deno bald gi Friburg gange und het sech dert am Schdaatliche Wiibauinschdidut mit Bedriebs- und Arbetswirtschaft beschäfdigt.

Gege Ende vu de Fuffzgerjohr het de Ferdl emol de Ekkehard vum Scheffel vu mim Vaddr uusglie. Wo ner des Buech widr zruck broocht het, han echs au gläse. Es ischt min erschde Roman gsi und ech war grad emol 10 Johr jung. 

Solang de Ferdl no Junggsell gsi ischt, ischt er ämmel gern am alde Obed zu isere Famili gi Ase kumme. S hät selber gmachti Sülz zum Esse gäe und de Ferdl het mir e klaini Dischkanon mitbroocht. Sälli het mr entwedr mit eme Schdriichholz oder zum Helzli-Schbare mit ere Kerz zinde kinne. D Kerz het mr abr schnell vu de Zindschnuer wegziehe miese, sunscht het die Druckwelle d Kerz uusbloose und mer het koni Schdriichhelzli gschbart. Abr Feinschtaub het sälli Dischkanon vil wenigr gmacht wie di hittige Rakete.

Mini Eltere hond i sällere Ziit koa Audo gha und so isch es fer mech a bsunders Vergniege gsi, wenn de Ferdl ab und zu am Sunndig mit sim Käfr kumme ischt und iis zum e Fährlti an Bodesee oder zum Feldberg iiglade het. 

Modorradfahre isch au e Hobby vum Ferdl gsi, bis er i sällere 180 Grad Kurv vum Feldberg abi is Wisedal usgrudscht ischt. Ech woaß nimme, ob en Eelfleck uf de Schdrooß war. Jedenfalls isch de Ferdl mit eme brochene Boa, säll wo vu Kinderziite her krank war, wochelang z Friiburg i de Klinik glege, bis mer im gsait het, dass mr sell Boa ambudiere mueß. Siit sällere Ziit het de Ferdl e Holzboa gha.

Ende vu de Sächzgerjohr han ech z Friiburg aagfange Chemie zum Schdudiere. Fer en Schdudent wars kon Fähler, nebebei e weng Geld zum Verdiene. De Ferdl war i sällere Ziit scho Leitr vu de Abteilung Bedriebs- und Arbeitswirtschaft am Wiibauinschdidut und ech ha im schdundewies helfe derfe. So han ech emol a riisigi Tabelle gmacht, wo mr het ablese kinne, wie lang en Wiibur fer onn Hekdar Rebe bruucht abhängig vum Ziileabschdand und vu des Bulldog-Gschwindigkeit. Ech ha defier e mechanischi Rechenmaschie vu Olivetti gha und sälli Maschie rechdig zum Rauche broocht. Mr het de Dampf vum Eel gschmeggt. 

Scheen isch au gsi, dass ech ha debei si dirfe bei de große Wiiprobe vum Inschdidut. Wemmr z Ase, also innere Biergegend uffgwaße ischt, isch Wii scho e neii Erfahrig, vor ällem wenn de Wii vu Brofis vorgschdellt wurd. Und als Insdidutsmitarbeiter han ech au no 50 Brozent Rabatt kriegt bim Wii-Ikaufe.

1973, de Ferdl waar scho mit de Eva verhiiroded und het zwei gleini Buebe gha, hond mier die Schnapsidee zue nere Schdudiereis gi Italie gha. S Thema wared die Vulkan und ihre Folge. En Doal vu de Vorbereitig war e ganz dolli Pompeji-Usstellig in de Villa Hügel z Esse. Also sind de Ferdl und ech mit Audo und Zelt gi Italie gfaare, am erschde Dag bis zum Trasimener See, am zweite bis gi Neapel. Gfare bin ech. Vum Audobahnend in Caserta bis zu iiserem Quardir im Stadtzentrum hommer 2 Schdund bruucht. Links en Fiat, rechts en Fiat, vorne en Fiat, hinne en Fiat und älli imme Abschdand vu 5 cm. Am andere Morge sin mir deno z Fueß i de Stadt gsi und am Nochmidag het de Ferdl gsait, er sei krank und ech mies in sofort zum Flueghafe bringe, er mieß hoam fliege. Säll han ech nadierlich nit gmacht, sondern en Dokder organisiert, wo gsait hat, de Ferdl sei nit reisefähig. Jetzt wa mache? Gott sei Dank hond mier d Adress vum Hermann Keller gha, vum Sohn vum Sauna-Keller z Eschinge, wo i sellere Ziit als Inscheneer z Neapel gschafft het. De Herman  Keller het e Huus gha in Baia Domizia am Meer und gnueg wiit weg vu dem Chaos vu Neapel. Säll Chaos war nämlig de Grund fer die Kranket vum Ferdl. De Krach, de Dreck, des Durenand hond em Ferdl uf de Kreislauf gschlage. Also han ech de Ferdl zu de Famili Keller gi Baia Domizia gfare, bi wider zruck gi Neapel, ha mi Auto mit vil Gottverdraue vor iserem Quartier parkt und ha am Obed s Schiff gi Stromboli gnomme. Dert bin ech am friee Morge akumme, ha e Privatquartier bimme Rentnerpaar us München gha, ha de ganz Dag am Schdrand verblemberet und bi deno am Obed 3 Stund lang zum Gipfl uffgschige. De Hauptkrater war e weng unterhalb vum Gipfel und älli Viertelschdund het de Vulkan gschbuggt. Di meischt Lava ischt widr zruck i de Krater gfloge, bloß en kloane Doal de Hang abi is Meer. Es het dolli Fotos gäa. Am Morge mit em erschde Liecht bi ech widr abgschige, ha de ganz Dag am Schtrand verschlofe und am Obed widr s Schiff gi Neapel gnomme. Derd hets Audo brav uf mech gwarded und ech bi widr gi Baia Domizia gfare. Wie erwartet hat sech de Ferdl i sellere Rue vu Baia Domizia und dank de guete Pfleg vu de Familie Keller vollschdändig erholt und mir hond iser Programm wiiter mache kinne. Etzed war zerscht de Vesuv dra. Mir hond im valle del cavallo, säll ischt e dal zwischem Krater vum aalde monte somma und em neie Vesuv, zelded.

Zum Kraterrand vum Vesuv hätt mr scho e baar hundert Meter uffeme zimli schteile Weag uffi lauffe miese. Koa Problem fer de Ferdl mit sim Holzfuaß. Denoo wared die Folge vu sällem Usbruch dra: Pompeji und Herculaneum. I beide Oart ware mir vum Morge bis zum Obed und de Ferdl hät koa Problem demit kha, zwoa Täg lang dorch die zwoa Ort z laufe. Uffm Wäag gi Sizilie simmer nadierli au gi Paestum kumme. Scho wider mindeschdens en halbe Dag zum Laufe, wel mr au s Museum hät agugge mieße. Vor Reggio Calabria, wo d Fähri gi Messina abgoot, hommer noch en Abschdecher zum Aspromonte gmachd, wo sech dozumol de Garibaldi umme dribbe het.

I irgend onere Beiz, wo mier uffem Weag z Obed gässe hond, hommer im italienische Fernsehe gsähe, wie in Neapel die Schdrooße kalkt wore sind als Desinfektion gege Cholera. Zimli schnell hommer gwißt, dass die Inkubationsziit bei Cholera bloß 12 Schdunde ischt. Es wared scho wiit me als 12 Schdunde, dass mier z Neapel Muschele gesse hond. Also älles klar! Etzed war de Ätna dra. Mit em Audo hommer bis Nicolosi uf 1900 m fahre kinne. Deno isches no e Stuck wiit mit de Soalbaa gange, weli grad nit hii war. Aber die letschde baar hundert Meter uffi zum Hauptkrater hommer mieße z Fuaß laufe. Koa Problem fer im Ferdl sin Holzfuaß. Obe am Krater hommer Bsuech kriegt: Uf oamol ischt im große Boge en Schdoa vor iis glandet. Zerscht han ech mir dra d Finger verbrennt, aber nochher han ech den neugeborene Schdoa mit mim Dascheduech abidrait. Die Brandschbure am Dascheduech kammer hit noch sene. Nochem Ätna hom mier eigentlech um die ganz Insel ummi fahre welle: Syrakus, Agrigent, Selinunt, Segesta, Palermo,Taormina. Aber wege de Cholera hond die Italiener i de Zwischeziit die Schdränd vu Sizilie gschberrt. Also wars nint mit de Inselumrundung. So sind mir halt wider abzoge, hond no drei Däg lang in Scilla an Odysseus denkt und sind dann  imme große Boge um Neapel ummi i die Albaner Berg gfüchded. Dert giits e dolls Bild vum Ferdl imme Ruaderboot uffm Lago di Nemi. Vu de Albaner Berg simmer i oam Rutsch gi Nizza gfaare und deno iber älli sälli Päss vu de Tour de France zum Genfer See. D Habsburg bi Aarau war deno de letscht Programmpunkt vu isere Schdudiereis. Es war doll wie de Ferdl äll des gschaffed het, nochdem er s Chaos vu Neapel  verdaut het.

2010 han ech im zum 80. no drei Flasche Wii i de Hindeburgring broocht, wo er mit de Eva sin verdiende Ruhestand gnosse het. Letscht Woch hommern uff em Eschinger Friedhof beerdit und e Abordnung vu sinnere Studendeverbindung ischt in Wichs am Sarg gschdande.  

De Schniederli Ferdl isch fer mech e  Paradebeischbil dodefir, dass en Mensch uus oafache Verhältnis – hit dät mer sage „bildungsfernen Schichten“ – e erfolgriichi akademischi Karrier und e glunges Läbe schaffe ka, wenn er nu intelligent, fliesig und zielschdrebig ischd.